Czy skręcenie stawu skokowego to coś poważnego?

Autor: Paweł Cisowski
Data publikacji: 23 marca 2021
Data ostatniej modyfikacji: 16 grudnia 2021
  •  „Biegłem po lesie i nie zauważyłem dziury w ścieżce, noga mi się ześlizgnęła i skręciła”.
  •  „Grałam w siatkówkę i przy lądowaniu, po bloku, upadłam na nogę osoby z drugiej strony siatki”.
  •  „Wyskoczyłem do piłki i upadając tak ułożyłem stopę, że mi się podkręciła”.
  •  „Idąc schodami nie zdawałam sobie sprawy, że jest jeszcze jeden stopień i skręciłam kostkę”.

Ile razy słyszeliśmy takie opisy od pacjentów, albo sami byliśmy w takiej sytuacji? Powyższe historie ukazują nam najbardziej powszechne sytuacje, podczas których dochodzi do skręcenia. Częściowo mówią nam one również o mechanizmie powstania tego typu urazu, jakim jest inwersja stawu skokowo-goleniowego dolnego, przywiedzenie stopy i niewielkie zgięcie podeszwowe stawu skokowo-goleniowego górnego. Uraz inwersyjny stanowi 70-80% wszystkich urazów skrętnych stawu skokowego [1]. Czy „zwykłe skręcenie” to coś poważnego? Czy można wrócić do sportu, kiedy już nie będzie boleć? Na te pytania pokrótce spróbuję odpowiedzieć, bazując na dotychczasowych badaniach naukowych, jak i na podstawie własnego doświadczenia klinicznego.

skręcenie stawu skokowego

Chcesz dowiedzieć się więcej o skręceniach stawu skokowego?
Przyjdź na
Kurs Fizjoterapii | Staw skokowy
ikonaWrzesień 2022
demo image Poznań

Nawet 4100 skręceń dziennie

Według badań epidemiologicznych, skręcenie stawu skokowo-goleniowego jest jednym z najczęstszych urazów mięśniowo-szkieletowych, jakie zdarzają się na świecie zarówno w czasie czynności dnia codziennego, jak i aktywności sportowych. W Wielkiej Brytanii stanowią 1-1,5 miliona zgłoszeń na odziałach urazowych w ciągu roku, w Holandii liczba ta jest nieznacznie mniejsza – 580 tys., co daje ok. 1590-4100 skręceń dziennie[1, 2]. Rzeczywista liczba skręceń może być niestety jeszcze większa, bo – jak pokazują badania – nawet 50% osób po tego typu urazie nie szuka profesjonalnej pomocy. Hiller et al. stwierdzili, że w ogólnej populacji 29% osób doznało skręcenia stawu skokowo-goleniowego. [3-5]. Jeżeli chodzi o aktywności sportowe, to najbardziej narażone są osoby biorące udział w sportach odbywających się w halach i na kortach (koszykówka, siatkówka, piłka ręczna, tenis) [6].

Jak widać, częstość występowania opisywanego problemu jest bardzo duża. Z racji braku dotychczasowych informacji z polskich SOR-ów, można tylko domniemywać, że w naszym kraju liczba skręceń będzie się mieściła pomiędzy przytoczonymi statystykami.

„Rozchodzić!”…

Zastanówmy się teraz, jak często słyszeliśmy takie stwierdzenia?

  • „Skręcenie? Spokojnie, na drugi dzień będzie już dobrze”.
  •  „Nic się nie przejmuj. Rozbiegasz i przejdzie”.
  •  „To nic poważnego. Sam już skręciłem kilka razy”.

Dotychczasowe badania pokazują, że u wielu osób już po pierwszym skręceniu dolegliwości mogą się utrzymywać nawet do kilku lat. Mogą to być dolegliwości bólowe, deficyty sensomotoryczne związane z gorszą stabilnością, koordynacją ruchową czy kontrolą posturalną, obniżona siła mięśniowa oraz wydłużony czas reakcji poszczególnych mięśni. Tacy pacjenci wykorzystują również zmienione wzorce ruchowe (inny sposób poruszania się) w porównaniu z osobami bez urazów. Mają również tendencję do bycia mniej aktywnymi fizycznie, czasami przejawiając objawy kinezjofobii (strachu przed ruchem) oraz mogą mieć odczucia niestabilności w trakcie aktywności dnia codziennego oraz aktywności sportowych. Wszystko to może znacząco wpłynąć na ryzyko wystąpienia kolejnego urazu [7-9].

…, czyli konsekwencje niewłaściwych zaleceń

W zależności od badań naukowych, u 32-74% osób po skręceniu rozwija się stan zwany przewlekłą niestabilnością stawu skokowo-goleniowego (CAI – Chronic Ankle Instability), zarówno w przypadku ogólnej populacji, jak i wśród sportowców [10]. Niestety, może być to również związane z brakiem odpowiedniego leczenia – podejściem zbyt konserwatywnym lub zbyt agresywnym. Konserwatywne podejście można określić jako często widywane wśród pacjentów w Polsce, gdzie głównym rodzajem leczenia jest (na szczęście już coraz rzadsze) unieruchomienie na 2-4 tygodni i wyłącznie działanie fizykoterapeutyczne (TENS, fonoforeza, ultradźwięki itp.). Z kolei podejście zbyt agresywne to takie, które często widoczne jest w populacji sportowej, gdzie tylko po ustąpieniu dolegliwości bólowych pacjent wraca do pełnych obciążeń treningowych i meczowych [11]. Badania obserwacyjne pokazują, że wśród sportowców na poziomie liceum, 90% wraca do swojego sportu w ciągu tygodnia od urazu [12]. Takie postępowanie może uniemożliwić zarówno fizjologiczne gojenie się tkanek, jak i zniwelowanie wcześniej wymienionych deficytów funkcjonalnych. Dodatkowo – może zwiększyć ryzyko kolejnego urazu i spowodować przewlekłą niestabilność stawu skokowo-goleniowego.

Z kolei wytworzenie się CAI może stanowić jeden z głównych powodów wystąpienia pourazowego zwyrodnienia stawu skokowo-goleniowego – 70-85% pacjentów, którzy byli kwalifikowani do endoprotezy stawu skokowego z powodu takiego zwyrodnienia, miało historię kilku skręceń stawu skokowego [13, 14].

Uszkodzenia kości

Oprócz wyżej wymienionych elementów, na które może nie wszyscy zwracamy uwagę, po skręceniu inwersyjnym stawu skokowo-goleniowego mogą pojawić się również uszkodzenia tkanki kostnej (złamania jedno-, dwu- lub trzykostkowe, złamania kości piszczelowej i strzałkowej oraz V kości śródstopia), uszkodzenia chrząstki stawowej, uszkodzenia mięśniowo-ścięgniste (najczęściej w obrębie mięśni strzałkowych) oraz uszkodzenia tkanki nerwowej (najczęściej w obrębie nerwu strzałkowego). Każdy z tych urazów powinniśmy wykluczyć przed podjęciem próby leczenia zachowawczego – tutaj przydatna jest dobra współpraca z ortopedą i nasza wiedza związana z diagnostyką różnicową.

Edukacja przede wszystkim

Gdy w Twoim gabinecie pojawi się kolejny pacjent ze skręceniem stawu skokowo-goleniowego, pamiętaj, jak liczne konsekwencje może mieć lekceważone przez dużą część społeczeństwa „zwykłe skręcenie”. Dlatego tak bardzo istotna powinna być przede wszystkim edukacja pacjentów, konieczność prawidłowo przeprowadzonego procesu rehabilitacji i późniejsza weryfikacja, czy udało się w trakcie leczenia zmniejszyć występujące deficyty i problemy.

Jeżeli chcielibyście coś więcej dowiedzieć się na któryś z wyżej wymienionych tematów, dajcie znać w komentarzach. Czy sami spotykaliście się z podobnymi problemami u pacjentów? Czy zwracaliście na nie uwagę?

Sprawdź aktualna listę nadchodzących kursów dla fizjoterapeutów.

LITERATURA / ŹRÓDŁA

1. Gribble, P.A., et al., Evidence review for the 2016 International Ankle Consortium consensus statement on the prevalence, impact and long-term consequences of lateral ankle sprains. Br J Sports Med, 2016. 50(24): p. 1496-1505.

2. Cooke, M.W., et al., A survey of current consultant practice of treatment of severe ankle sprains in emergency departments in the United Kingdom. Emerg Med J, 2003. 20(6): p. 505-7.

3. Kemler, E., et al., Ankle injuries in the Netherlands: Trends over 10-25 years. Scand J Med Sci Sports, 2015.

4. McKay, G.D., et al., Ankle injuries in basketball: injury rate and risk factors. Br J Sports Med, 2001. 35(2): p. 103-8.

5. Hiller, C.E., et al., Characteristics of people with recurrent ankle sprains: a systematic review with meta-analysis. Br J Sports Med, 2011. 45(8): p. 660-72.

6. Vuurberg, G., et al., Diagnosis, treatment and prevention of ankle sprains: update of an evidence-based clinical guideline. Br J Sports Med, 2018. 52(15): p. 956.

7. Konradsen, L., et al., Seven years follow-up after ankle inversion trauma. Scand J Med Sci Sports, 2002. 12(3): p. 129-35.

8. Bastien, M., et al., Alteration in global motor strategy following lateral ankle sprain. BMC Musculoskelet Disord, 2014. 15: p. 436.

9. Wikstrom, E.A., et al., Bilateral balance impairments after lateral ankle trauma: a systematic review and meta-analysis. Gait Posture, 2010. 31(4): p. 407-14.

10. Gribble, P.A., et al., 2016 consensus statement of the International Ankle Consortium: prevalence, impact and long-term consequences of lateral ankle sprains. Br J Sports Med, 2016. 50(24): p. 1493-1495.

11. Hubbard-Turner, T., et al., An Acute Lateral Ankle Sprain Significantly Decreases Physical Activity across the Lifespan. J Sports Sci Med, 2015. 14(3): p. 556-61.

12. Medina McKeon, J.M., et al., Return-to-play probabilities following new versus recurrent ankle sprains in high school athletes. J Sci Med Sport, 2014. 17(1): p. 23-8.

13. Barg, A., et al., Ankle osteoarthritis: etiology, diagnostics, and classification. Foot Ankle Clin, 2013. 18(3): p. 411-26.

14. Valderrabano, V., et al., Etiology of ankle osteoarthritis. Clin Orthop Relat Res, 2009. 467(7): p. 1800-6.

demo image 1 k
demo image 6
TRZYMAJ RĘKĘ NA PULSIE
Zostaw nam swój adres mailowy. Będziemy Cię informować o tym co się dzieje w świecie rehabilitacji. Nie zapomnimy o Tobie gdy będziemy organizować ciekawe szkolenia. Zero spamu, a w każdej chwili możesz się wypisać.